Pannen, lepels en politici op vakantie: vele sit-ins voor Gaza

Sit-in voor Gaza op 24 juli in Den Haag

Gisteravond zat ik op het centraal station van Den Haag, een van de 32 Nederlandse steden waar een sit-in werd georganiseerd. In totaal protesteerden duizenden mensen met pannen en lepels, tegen de uithongering in Gaza door Israel en de onvoorwaardelijke steun van onze overheid daaraan. In Amsterdam was het zo druk dat niet iedereen in de stationshal paste, in Utrecht werd de ingang een tijdje afgesloten.

De Tweede Kamer is ondertussen op vakantie en weigert het reces te onderbreken voor een debat over de situatie in Gaza. GroenLinks-PvdA en D66 vroegen om dit debat, met steun van SP, Partij voor de Dieren, Volt en Denk. Maar de coalitiepartijen NSC en BBB stemden tegen, net als de PVV en SGP. De VVD reageerde niet eens op de aanvraag.

De prioriteiten van de Tweede Kamer liggen bij het redden van bedrijven, niet bij het redden van mensenlevens.

VVD-leider Yesilgöz postte wel een gezellige foto op Instagram met een bericht dat ze zo lekker aan het bijslapen is. Dezelfde politica die eerder pro-Palestijnse demonstraties 'smakeloos' en 'verschrikkelijk' noemde, heeft blijkbaar minder last van haar geweten dan ik, die elke ochtend wakker word met de vraag hoeveel Palestijnen Israël in de afgelopen nacht weer vermoord heeft.

Eerder kwam de Kamer trouwens wel terug van reces om een dubieuze botenfabriek te redden van een faillissement, met een noodpakket van 270 miljoen euro aan belastinggeld. Maar voor stervende kinderen weigeren onze volksvertegenwoordigers hun vakantie te onderbreken. Hun prioriteiten liggen blijkbaar bij het redden van bedrijven, niet bij het redden van mensenlevens.

De protestleiders in Den Haag herinnerden het publiek er nog maar even aan dat hun protest niet pas op 7 oktober begon. Dat ze niet alleen een einde aan de uithongering willen. Zoals een spreker zei: ‘Palestijnen zijn geen huisdieren die je te eten geeft’. Hulpgoederen zijn niet genoeg. Een staakt-het-vuren is niet genoeg. Vrede is niet genoeg. Want: no justice, no peace. Geen vrede zonder gerechtigheid.

En dat gaat ook over ons. Zoals Sinan Cankaya tijdens de Rode Lijn-demonstratie zei: ‘Ons lot is verbonden met dat van de Palestijnen, omdat onze regering Israël blijft steunen: politiek, militair en economisch. Een democratie zonder menselijkheid is ten dode opgeschreven. Een wankel, hypocriet bouwwerk. Europa lijkt zich naar de afgrond te haasten.’ Hij vraagt zich in zijn speech terecht af hoe hij nog in mensenrechten kan geloven, in het internationaal recht.

En dat, dames en heren, is het chilling effect: een bewuste strategie om anderen te ontmoedigen zelf ook te gaan demonstreren

In dezelfde speech benoemt Cankaya ook het politiegeweld tegen vreedzame pro-Palestina demonstranten: 'Pro-Palestijns activisme werd gecriminaliseerd, weggezet als antisemitisch, en dappere studenten werden in elkaar geslagen.' De politie leek zich gisteravond in Den Haag redelijk op de achtergrond te houden. Waar ze bij eerdere sit-ins nog intimiderend aanwezig waren, leken ze dit keer eens hun faciliterende taak uit te voeren. Maar het was natuurlijk wel een pro-Palestina demonstratie, dus burgemeester Van Zanen had veel agenten ingeroosterd. Die gingen dan maar intimiderend op een brug staan - een brug die ik over moet op weg naar huis.

En dat, dames en heren, is het chilling effect: een bewuste strategie om de indruk te wekken dat demonstranten gevaarlijk zijn en anderen te ontmoedigen zelf ook te gaan demonstreren.

Zo verzamelt politie gegevens via sociale media, zet ze cameratoezicht in tijdens demonstraties en klopt ze bij activisten aan de deur met vragen over hun deelname aan demonstraties. Op 11 juli jl. stuurde Amnesty een sommatiebrief aan de Nederlandse politie om te stoppen met onrechtmatige ID-controles bij demonstraties, omdat die mensen afschrikken om hun demonstratierecht uit te oefenen. Dat het chilling effect werkt, zag ik afgelopen weekend nog: bij een vreedzaam protest voor de Britse ambassade, haakte een demonstrat op het laatste moment af omdat ze bang was voor de grootschalig uitgerukte politie.

Ook op andere manieren probeert de politiek het demonstratierecht in te perken, zoals met de 'Wet strafbaarstelling verheerlijking terrorisme en openbare steunbetuiging aan terroristische organisaties'. Op 20 juni jl. stemde de ministerraad in met dit wetsvoorstel dat het wel heel makkelijk maakt om onwelgevallige meningen te verbieden.

Minister Van Weel van Justitie en Veiligheid licht toe dat hij met de nieuwe wet bijvoorbeeld ‘het zwaaien met vlaggen van verboden terroristische organisaties’ wil verbieden. Amnesty International waarschuwt al jaren voor dit soort wetgeving. Zij stellen dat termen als 'verheerlijking' en 'verdediging' van terrorisme vaak vaag gedefinieerd zijn, wat ruimte biedt aan brede interpretatie.

Ook Vredesorganisatie PAX wijst erop dat wat 'terrorisme' is vaag blijft in de wet: 'In de praktijk zien we dat het label vaak politiek wordt gebruikt. De Europese en VN-lijsten van terroristische organisaties zijn het resultaat van diplomatiek handjeklap. Groepen worden toegevoegd of geschrapt op basis van belangen – niet van feiten.' PAX stelt dat de wet 'de deur openzet voor politieke vervolging van activisten, journalisten, onderzoekers en demonstranten' en 'vooral mensen met een islamitische achtergrond dreigt te raken.'

Ik ben in het afgelopen jaar door politici meermaals voor terrorist uitgemaakt terwijl ik vreedzaam demonstreerde, dus deze nieuwe wet belooft niet veel goeds. Zoals PAX het verwoordt: 'Dit voorstel hoort niet thuis in een democratische rechtsstaat. Het is overbodig, onethisch en gevaarlijk.'

Doe dus vooral mee aan de internetconsultatie, die loopt tot 15 augustus 2025 (ja precies, middenin de zomervakantie als veel mensen op vakantie zijn). Want het risico dat deze wet gebruikt gaat worden om demonstranten, en met name pro-Palestina demonstranten, monddood te maken is groot.

Deelnemen aan de internetconsultatie kan hier.