Deze kerstperiode lees ik af en toe het nieuws op de NOS: over een schaatswedstrijd op natuurijs, kwalificaties voor de Olympische Spelen, er was een schaatser die moest huilen. Er waren verkeersongelukken, auto’s in de sloot. Gesprekken over een zoveel-puntenplan van Trump.

het systeem dat ik overdag probeer omver te werpen
vier ik deze avond met kaas en wijn
alsof ik het onder de tafel kan drinken

terwijl het gif via mijn maag in mijn bloed belandt
dringt de wereld door in de kamer, ik wacht
tot de roes mijn gemoed verdooft

mijn moraal is vermoeid
en dat is een luxe

de maan bekoelt mijn bloed
wit licht op het brede bed

wij nachtarbeiders verzamelen
als motten rond het eenzame licht
van de lamp die als een vuurtoren schijnt

een veilig gevoel maar we weten beter:
zichtbaarheid betekent ook
makkelijker mikken

اللهم اغفر لهم وارحمهم*

tussen de koraalriffen drijven de doden
hun skeletten hechten zich aan botten
van verdronken voorouders

groeien verder in het donker
stapelen we stenen bouwen we steden
waar overdag de bulldozers schreeuwen

fluister ik hun namen
in het ritme van de kralen

اللهم اغفر لهم وارحمهم

dit is de rots, hij bestaat
dit is het gras, het bestaat
dit zijn onze schapen, ze bestaan
dit is mijn stem, ze bestaat

اللهم اغفر لهم وارحمهم

maar we wegen onze woorden
tot ze slijten
van het zwijgen

want je kent de regels toch?
eerst je eigen kinderen voeden
eerst je eigen huis beveiligen

اللهم اغفر لهم وارحمهم

sommigen hebben de luxe om te vertrekken
anderen vinden de moed om te blijven
kijken tot onze ogen branden
tot de aftiteling is afgelopen
tot alles zwart wordt

ik weet nog niet
tot welke groep ik behoor

اللهم اغفر لهم وارحمهم

Gisteravond zat ik op het centraal station van Den Haag, een van de 32 Nederlandse steden waar een sit-in werd georganiseerd. In totaal protesteerden duizenden mensen met pannen en lepels, tegen de uithongering in Gaza door Israel en de onvoorwaardelijke steun van onze overheid daaraan. In Amsterdam was het zo druk dat niet iedereen in de stationshal paste, in Utrecht werd de ingang een tijdje afgesloten.

De Tweede Kamer is ondertussen op vakantie en weigert het reces te onderbreken voor een debat over de situatie in Gaza. GroenLinks-PvdA en D66 vroegen om dit debat, met steun van SP, Partij voor de Dieren, Volt en Denk. Maar de coalitiepartijen NSC en BBB stemden tegen, net als de PVV en SGP. De VVD reageerde niet eens op de aanvraag.

je vraagt chatgpt je gedichten te schrijven zelf ben je te betrokken
bij je leven
        je teksten hulpeloos
        als schapen op hun rug

je ligt in een tent in een zwarte woestijn en hoe ver je je slaapzak ook dichtritst
de wereld is nooit ver weg

je bent een meteoroloog die verslag doet van de zoveelste orkaan
als tijdens de live-uitzending je stem breekt
        bied je je excuses aan
je bent een 19-jarige IT-student aan een infuus
        in een brandende ziekenhuistent
je bent een meisje van 6 in een kapotgeschoten kia picanto
vol dode familieleden
naast je rijdt een tank
        de ambulance is nog ver weg
je bent een ecoloog op zoek naar verdwenen dieren diep in het oerwoud
vind je een bakelieten telefoon
als je je moeder belt om haar je gedichten voor te lezen
vallen de woorden als kiezelstenen
        uit je mond

je stapelt liefdesbrieven van overleden minnaars
op de rand van de wasbak
ze ruiken naar zweetvoeten en rotte witte kool
        maar de geur stelt je gerust

gedwee als croissantdeeg uit blik rol je jezelf uit
over het laminaat
dat om de paar planken dezelfde knoest laat zien
je bedenkt hoe treurig het is om zo hard je best te doen
        op iets levends te lijken

ik draag een wapen in mijn bekken
maar wil ik ook een dader zijn?

uit de loop van mijn baarmoeder schiet ik een kind
ik tel vingertjes en teentjes voor de legerleiding
telt alleen de kleur, mijn kroost wordt goedgekeurd
en ik word ingelijfd mijn lichaam

staat volledig ter beschikking van gemeenschap
en homogeniteit ik zweer geen druppel
menstruatiebloed meer te vergieten

legioenen moeders baren kogels en soldaten
ze marcheren in colonnes door baarmoederhalzen ricocheren
over pleinen op wipkippen en klimrekken buiten

groeit intussen het verzet, ondergrondse strijders
verspreiden varkensdarmen en draadkleerhangers aan het front
schreeuwt men om bloed en borelingen

wij dragen met trots onze eretekens
de witte strepen
op onze lijven

‘Het demonstratierecht is een groot goed.’ Je hoort het vaak tegenwoordig, uit monden van ministers, burgemeesters en andere hoogwaardigheidsbekleders. Iedereen lijkt het erover eens. Zelfs de VVD. Zelfs Marco Kroon. Je zou bijna denken dat het demonstratierecht in Nederland niets te vrezen heeft. Helaas is dat niet waar.

Twee agenten pakken haar ruw vast. Ze heeft een Palestijnse vlag omhoog gehouden, direct na de twee minuten stilte. Ze roept ‘Free Palestine’. Omstanders schudden afkeurend hun hoofd. Terwijl ze wordt afgevoerd, klinkt het Wilhelmus over de Dam. Het is 4 mei 2025, precies tachtig jaar na de bevrijding. Later die avond worden nog drie mensen gearresteerd voor het verstoren van de herdenking. Maar stonden de werkelijke verstoorders wel in het publiek?

de man die machines leerde denken rijdt op een versleten fiets naar zijn werk
telt pedaalslagen om te voorspellen wanneer de ketting eraf zal springen
stapt dan af, legt hem terug
 
volgens historici bespaarde alan turing later met zijn werk de mensheid
2 tot 4 jaar oorlog en 14 miljoen doden
 
bewijs dat u geen robot bent
[  ] [  ] [  ] [  ]
[  ] [  ] [  ] [  ]
[  ] [  ] [  ] [  ]
[  ] [  ] [  ] [  ]
selecteer alle afbeeldingen met verkeerslichten, aarzel
precies lang genoeg
om mens te zijn
 
in cambridge schrijft de 18-jarige turing aan de moeder
van zijn dode vriend dat de geest een lichaam nodig heeft
om voor te zorgen
 
later wordt aan zijn eigen lichaam
een defect geconstateerd, zijn geaardheid
moet gecorrigeerd worden met chemische injecties
 
bewijs dat u geen robot bent
klik op alle vakjes met stoepen
                                         brandkranen
                                                     zebrapaden
 
in 2009 kwam er een petitie voor eerherstel van de man
die een test bedacht om te bepalen of een machine zich kan voordoen als mens ondertekenaars moesten eerst aan de computer bewijzen geen machine te zijn
 
een moeder draagt haar kind
tussen weggeschraapte muren, haar lichaam
een schild, de lucht gestold lood
 
bewijs dat u een mens bent
selecteer alle afbeeldingen met ingestorte huizen
de afgerukte ledematen onder het puin
klik op de bloedende kinderen op de ziekenhuisvloer
klik wie hulp krijgt, klik wie blijft leven
klik op alle vakjes met dode baby’s
klik als u dit te moeilijk vindt
klik als u liever iets anders ziet

het personeel analyseert woorden, beoordeelt
of ze mogen blijven, in welke context
ze gevaarlijk worden accessibility
is toegestaan zolang het over data gaat
plattelandsgemeenschappen mogen blijven
als geografische coördinaten, veilig
ontdaan van wie er wonen
 
we scannen teksten op trauma, slachtoffer, uitsluiting
verdachten worden afgevoerd, zakken
naar de bodem van de rivier waar oude stenen
ze bewaren
 

women | diverse | institutional | equity | bias
 
women | diverse | institutional | equity | bias
 
women | diverse | institutional | equity | bias
 
women | diverse | institutional | equity | bias
 
women | diverse | institutional | equity | bias
 

we herstellen je onveranderlijkheid
krassen letters uit je bestaan, je littekens
gummen we uit maar ze blijven jeuken
iemand ademt voortdurend op je raam
zodat alles wazig blijft en je steeds
een stap achterloopt op wat je eigenlijk wilde zeggen
soms voel je de stenen schuiven in je buik
 
je noemt het schaduwspel: je stem lang genoeg boven het water aanhouden
en vast genoeg
om een regenboog te laten opstijgen

dit jaareinde ruikt het zelfs
op de wc naar speculaas

ik schuif gordijnen voor de oorlog
zet het klimaat wat lager, de thermostaat hoger
zing mee met een dode zanger die me zegt
dat liefde alles is
ik geef de grondwet een warme slaapzak
wens haar sterkte

stap de kerststal binnen en dans, dans, dans!
de kerstster aan, de ballen in de boom, dans!
met de herders de wijzen de dieren, dans!
voor de pasgeboren god in zijn kribbe, knip met mijn vingers
een zelfverzonnen ritme in de lucht, voel geluk
oprispen uit mijn ingewanden

wanneer protest tot misdaad wordt verklaard
en door agenten neergeslagen, zie ik
ondanks mijn prinsessenjurk en glazen ballerina’s
in de rollade met aardappelgratin toch weer
het gemartelde varken en de gifpiepers
doorschemeren

ik draag de slachtoffers naar buiten op zoek
naar de petemoei, vind alleen een rijke vrek
met een reusachtige gebraden kalkoen
die hij niet wil delen, prevel:

vrede godverdomme vrede
de dode zanger maakt het haardvuur aan
gordijnen hangen zwijgend voor de ramen

Prinsjesdag 2024. Een extreemrechts en populistisch kabinet presenteert zijn plannen. Maar... een gewaarschuwd mens...

Daarom dit gedicht.

het heeft drie muilen
waarmee het verveeld
op mensen kauwt als een geit

vermomd of als stier of slang
die op de sabbat met heksen neukt
soms lijkt het een aardige man

met mooie handen die pianospelen
die zoete praatjes lispelt in je oor soms
houdt hij van lavendel soms

van poëzie zit hij naast je
in de tram deelt een selfie
met zijn kat legt een krans
op een graf

Soms kost een gedicht tijd. Aan dit sonnet begon ik een paar jaar geleden, ik schreef eraan, liet het een tijdje liggen, schreef weer verder, won er begin dit jaar zelfs een prijs mee in een dichtwedstrijd en vond het nu wel eens tijd om het te publiceren.

Dus tadaaaaa!

Hier is Zijweg.

Mijn gedicht Why be broken when you can be gold is gepubliceerd in het nieuwste nummer van tijdschrift Op Ruwe Planken. Bestel het losse nummer of neem een abonnement via de website.

Afgelopen weekend mocht ik optreden op het mooiste poëziefestival van het Noorden: Dichters in de Prinsentuin, dat dit jaar voor het eerst sinds 2019 ook weer echt plaatsvond in de Prinsentuin in Groningen. Een thuiswedstrijd voor mij dus, waar ik erg van heb genoten. Bovenstaand filmpje geeft een korte impressie van mijn optreden.

bosgroen grasgroen boerengroen dennengroen
flessengroen legergroen mosgroen kopergroen
frisgroen mintgroen monumentengroen
bast gras grond modder
ven plas laars
schnitzel kipfilet saté
welkoop readshop takko fashion
appelgroen olijfgroen
merel roodborst lijster vink
goudvink appelvink kwikstaart ree
koolmees pimpelmees groenling mus
winterkoning buizerd sperwer eekhoorn
schaap schaap schaap

N33 A28 A27 A12

betongrijs beigegrijs bruingrijs grijs
lucht beton steen zee
warmgrijs muisgrijs antracietgrijs
blauwgrijs zeegrijs industriegrijs
hak jurk panty pak
latte macchiato pokébowl
schouwburg bijenkorf torenflat
mus valk duif duif
meeuw meeuw meeuw

i)

waar stormen over landen waaien keurige paarden
elkaar verscheuren danst de zwarte aardmoeder
op haar echtgenoot
 
zwaaiend met bebloed kromzwaard
dronken van demonenbloed dat
uit het afgehakte hoofd in haar bovenste
linkerhand leegbloedt in de kom in de onderste
wilde blik tong reikend naar kin om hals
dansende mensenhoofden

tot ze bijt: wit in rood

dan spant haar baarmoeder zich aan
en wee voor wee verdwijnt de tijd

de uil plukt valkresten uit zijn klauwen

ii)

het werd tien graden warmer in de uitgeverij
toen ze baanbrekend van de persen gleed
voor het eerst volledig afgebeeld twee armen
die haar opening omhullen
 
niet langer tussen lippen verborgen
in index librorum prohibitorum
gaat ze eindelijk vrijelijk over de tong
 
in klaslokalen waar jongeren leren
dat er meer leeft tussen benen
dan weke vleeszakjes aan palen
 
en ook meiden wijdbeens in het leven staan

Vanuit haar eigen ervaringen als klimaatactivist laat Hetty ten Holt zien hoe woorden ertoe doen en hoe ze tot onveilige situaties leiden: Misleidende woorden van een burgemeester over een klimaatprotest, van bedrijven over hun schadelijke praktijken en van burgers over hun medemens. Via Bas Heijne en George Orwell onderzoekt ze hoe het kan gebeuren dat mensen hun medemens niet meer als mens kunnen zien. En hoe het kwam dat haar eigen burgemeester zich niet meer om haar veiligheid als burger bekommerde. Lees het essay hieronder of download als .pdf via de knop.

Ik won de derde prijs in de dichtwedstrijd 'Dichter op Hofwijck' en mocht vandaag de prijs ophalen bij het museum in Voorburg. Het juryrapport noemt mijn gedicht ZIJWEG 'een zeer geslaagd sonnet'. Daar sluit ik me graag bij aan.

Mijn gedicht 'Decemberstemming' staat op de longlist van de AMAI-awards, de jaarlijkse verkiezing van het beste Nederlandstalige gedicht, quote en spoken word. 

Voor de publieksprijs kun je nu op mij stemmen door het online formulier in te vullen. Mijn gedicht nummer 99. Hier kun je de hele shortlist bekijken.

Vandaag begint de jaarlijkse Poëzieweek, dit jaar met het thema 'Thuis'. Ons ultieme thuis is natuurlijk de planeet waarop wij leven en daar zorgen we niet zo goed voor. De aarde warmt veel te snel op en we doen veel te weinig om dit tegen te gaan. Daar moeten we iets aan doen.

Verzet was voor mij het afgelopen jaar een belangrijk thema en ik verwacht dat het dit jaar alleen maar belangrijker gaat worden. Met de huidige kabinetsformatie staan namelijk zowel het klimaatbeleid als het demonstratierecht onder druk.

Mijn nieuwe gedicht, dat ik vandaag publiceer ter gelegenheid van de Poëzieweek,  heet dan ook 'verzet'. Ik maakte er het onderstaande flimpje bij.

Laten we massaal de straat op gaan om te (blijven) demonstreren voor beter klimaatbeleid.

Tijdens het jaareinde, als al mijn werkzaamheden tot stilstand gekomen zijn en nieuwe projecten nog niet opgestart, mag ik graag terugblikken op het jaar dat achter me ligt. Wat is er allemaal gebeurd? Waar ben ik trots op? Wat neem ik mee het nieuwe jaar in? Wat laat ik achter?

Sinds een paar jaar doe ik dat terugblikken met behulp van een A4 waarop ik per maand opschrijf wat voor mij de belangrijkste gebeurtenissen waren. Deze oefening deel ik hier met je zodat jij hem ook kan doen. Het is heel eenvoudig, er staat een korte instructie bij die je wel of niet of deels kunt volgen.

Via de onderstaande knop kun je de oefening (als .pdf) gratis downloaden. Ik wens je een mooie terugblik!